
Wat is siliconenrubber en waar wordt het voor gebruikt?
Wat is siliconenrubber en waar wordt het voor gebruikt?
Gewoon rubber heeft een ruggengraat van koolstofatomen. Silicone rubber heeft een ruggengraat van afwisselend silicium en zuurstof, de zogeheten Si-O-keten. Siliconenrubber is dus een synthetisch elastomeer met een anorganische hoofdketen en organische zijgroepen, meestal methylgroepen. Die opbouw bepaalt bijna alles wat het materiaal kan. Het blijft soepel bij vorst, verdraagt hoge temperaturen en houdt zonlicht lang stand. Daarom gebruikt men het in keukens, auto’s, bouw, elektronica en medische toepassingen.
Waarom doet die keten zoveel? Een Si-O-binding is sterker dan een C-C-binding. Bovendien beweegt de keten makkelijk, dus het materiaal blijft elastisch. Het resultaat is een rubber dat veel langer meegaat dan de meeste koolstofgebaseerde soorten.
Koolstofrubber versus silicone rubber: het structurele verschil
Waarom een koolstofketen sneller veroudert
Natuurrubber en veel synthetische rubbers bevatten dubbele bindingen in de keten. Zuurstof, ozon en uv-licht vallen die punten aan. Daardoor breken ketens, wordt het materiaal hard en ontstaan er scheurtjes. Bijvoorbeeld: een oude autoband of een verweerde ruitenwisser laat dit goed zien.
Waarom de Si-O-keten stabieler is
De Si-O-binding heeft een hoge bindingsenergie. Uv-licht in zonlicht heeft meestal te weinig energie om haar te breken. Ook ozon vindt in de keten weinig aanknopingspunten. Daarnaast zijn de zijgroepen apolair, waardoor water minder grip krijgt. Kortom, de chemie verklaart de lange levensduur buiten.
Waarom siliconenrubber hitte en kou beter verdraagt
Hitte
Door de sterke bindingen blijft de structuur bij hoge temperaturen intact. Een koolstofrubber oxideert dan sneller en verhardt. Silicone rubber behoudt veel langer zijn vorm en elasticiteit. Exacte grenswaarden verschillen per type, dus controleer altijd het technische blad van het product.
Kou
De Si-O-keten draait en buigt gemakkelijk. Daardoor bevriest de beweeglijkheid pas bij zeer lage temperaturen. Veel andere rubbers worden eerder stug en brosser. Een afdichting in een koelcel of buitenunit blijft daarom langer functioneel.
Uv-licht en weer
Ook bij regen, zon en ozon blijft het materiaal stabiel. Dat maakt het geschikt voor gevels, daken en buitenverlichting. Bovendien kleurt het minder snel en kreukt het oppervlak minder.
Hoe ontstaat siliconenrubber? Van vloeistof tot elastomeer
De grondstof is een vloeibaar of pasteus polymeer met reactieve uiteinden. Bij uitharding verbinden de ketens zich tot een netwerk. Dat heet vernetting. Men onderscheidt grofweg twee systemen:
- Condensatiehardend (RTV-1 en RTV-2): vocht of een katalysator start de reactie bij kamertemperatuur.
- Additiehardend: platina als katalysator zorgt voor een zuivere reactie zonder bijproducten.
- Warmhardend (HTV): vaste compounds harden onder hitte en druk uit.
- Siliconen blijven flexibel en weerbestendig, maar hebben een lagere scheursterkte.
- Voor harde, slijtvaste lagen is PU hars vaak handiger.
- Wie licht, isolerend of dempend materiaal zoekt, kijkt naar PU schuim.
RTV staat voor room temperature vulcanizing. Het voordeel is dat je geen oven nodig hebt. Wie wil gieten of mallen maken, werkt vaak met Silicone rubber van dit type, naast de bijbehorende additieven.
Waar gebruikt men siliconenrubber voor?
Mallen en vormgeving
Silicone rubber kopieert fijne details en laat gietstukken makkelijk los. Daarom maken ontwerpers en prototypebouwers er mallen mee voor kaarsen, beton, gips en hars. Bijvoorbeeld: een gietvorm voor een decoratief reliëf blijft na vele ontvormingen bruikbaar.
Afdichten en isoleren
In de bouw dichten kitten, o-ringen en profielen naden en voegen af. Het materiaal blijft flexibel en hecht goed op glas en keramiek. In sanitair en gevels telt vooral de weerbestendigheid.
Elektronica en automotive
Siliconen isoleren elektrisch en dempen trillingen. Daarom beschermen ze connectoren, sensoren en kabeldoorvoeren. In motorruimtes verdragen slangen en pakkingen grote temperatuurschommelingen.
Voeding en medisch
Bepaalde kwaliteiten zijn geschikt voor contact met voeding of huid. Bakmatten, fopspenen en slangen zijn bekende voorbeelden. Controleer wel altijd de certificering van het gekozen type.
Siliconen naast andere gietmaterialen
Siliconenrubber is niet altijd de beste keuze. Soms past een ander polymeer beter bij de taak. Een vergelijking helpt bij het kiezen:
Beide polyurethanen werken dus anders dan silicone. Ze vullen elkaar vaak aan: een siliconenmal kan bijvoorbeeld een polyurethaan afgietsel vormen. Vosschemie Benelux | V-Sure biedt deze productgroepen aan en geeft op de website meer informatie per type.
Checklist: de juiste siliconenrubber kiezen
Een goede keuze begint met de toepassing. Loop daarom deze punten na:
- Temperatuurbereik: welke minimum- en maximumwaarde treedt op?
- Hardheid: zacht voor fijne details, harder voor mechanische belasting.
- Uithardsysteem: condensatie of additie, afhankelijk van de ondergrond.
- Verwerkingstijd: hoeveel tijd heb je om te mengen en te gieten?
Certificering: is contact met voeding of huid nodig?
Test bij twijfel eerst op een klein oppervlak. Sommige ondergronden remmen de uitharding, vooral bij platinasystemen. Een proefstuk voorkomt dus dure fouten.
Beperkingen die je moet kennen
Siliconenrubber heeft ook nadelen. De mechanische sterkte ligt lager dan bij veel andere elastomeren. Bovendien kan het siliconenolie afgeven, wat lak en verf soms hindert. Ook hechting vraagt vaak een primer. Daarom is het slim om vooraf de ondergrond en het eindgebruik te bespreken met een leverancier.
Veelgestelde vragen
Is siliconenrubber hetzelfde als kit?
Niet helemaal. Kit is een toepassing, siliconenrubber is het materiaal. Er bestaan ook kitten op andere basis, bijvoorbeeld acryl of polyurethaan.
Kan ik siliconen overschilderen?
Meestal niet goed. Verf hecht slecht op de apolaire, gladde oppervlakken. Kies daarom een kleur die al in het product zit of test eerst een speciale primer.
Hoe lang gaat siliconenrubber mee?
Dat hangt af van type, belasting en omgeving. Buiten blijft het vaak langer functioneel dan koolstofrubber, maar een vaste duur kan niemand algemeen beloven.
Hoe maak ik siliconen na gebruik schoon?
Verwijder uitgeharde resten mechanisch. Verse, natte siliconen neem je weg met een doek en een geschikt oplosmiddel. Lees daarvoor de veiligheidsinformatie van het product.
Is uitgeharde siliconenrubber veilig voor het milieu?
Het materiaal is chemisch stabiel en breekt traag af. Lever grotere hoeveelheden daarom in via de juiste afvalstroom en vraag bij twijfel advies bij de lokale verwerker.
Vosschemie Benelux | V-Sure
Adres: Mechelsesteenweg 303, 2500 Lier
Website: https://v-sure.eu/
Telefoon: 03 489 28 28